{"id":21376,"date":"2021-03-04T12:30:28","date_gmt":"2021-03-04T09:30:28","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8080\/?p=21376"},"modified":"2026-10-19T10:39:06","modified_gmt":"2026-10-19T07:39:06","slug":"havacilik-ve-uzay-pazari-hakkinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/havacilik-ve-uzay-pazari-hakkinda\/","title":{"rendered":"HAVACILIK VE UZAY PAZARI HAKKINDA"},"content":{"rendered":"<p>Havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6r\u00fc geride kalan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde art arda gelen bir dizi geli\u015fmeden ciddi bi\u00e7imde etkilenmi\u015ftir. Bunlar\u0131n ilki Boeing 737 Max\u2019\u0131n u\u00e7u\u015f g\u00fcvenli\u011fi gerek\u00e7esiyle u\u00e7u\u015funun yasaklanmas\u0131, ikincisi de COVID-19 pandemisidir. 18 Kas\u0131m 2020\u2019de FAA Y\u00f6neticisi Steve Dickson, 13 Mart 2019\u2019da Boeing 737 Max i\u00e7in verilen u\u00e7u\u015f yasa\u011f\u0131 karar\u0131n\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak ge\u00e7en 18 ayl\u0131k d\u00f6nem sekt\u00f6r i\u00e7in yine de zorlu bir zaman dilimi olmu\u015ftur. COVID-19 pandemisi s\u0131ras\u0131nda Boeing ve Airbus bir yandan da tesis ve fabrikalar\u0131n\u0131 ge\u00e7ici olarak kapatmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Beklendi\u011fi \u00fczere hem Boeing hem de Airbus \u00fcretim rakamlar\u0131ndaki ciddi azalma ve d\u00fc\u015fen sipari\u015f rakamlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ekmektedir. (Bkz. \u015eekil 1.)<\/p>\n<p><em>\u015eekil 1: Ticari U\u00e7ak Teslimatlar\u0131<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kompozit.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/havacilik-ve-uzay-pazari-hakkinda-1.jpg\" width=\"464\" height=\"294\" alt=\"HAVACILIK VE UZAY PAZARI HAKKINDA\" class=\"wp-image-21377\" srcset=\"https:\/\/kompozit.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/havacilik-ve-uzay-pazari-hakkinda-1.jpg 464w, https:\/\/kompozit.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/havacilik-ve-uzay-pazari-hakkinda-1-300x190.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 464px) 100vw, 464px\" \/><\/p>\n<p>Havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn toparlanmas\u0131nda inovasyonun beraberinde getirdi\u011fi teknoloji \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ba\u015far\u0131n\u0131n anahtar\u0131 olacakt\u0131r. Bilgisayarlar\u0131n g\u00fcc\u00fcnden yararlanan projeler havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6r\u00fcnde kompozit \u00fcretiminin itici g\u00fcc\u00fc olmaya devam etmektedir. Bunlar aras\u0131nda, birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 model \u00e7er\u00e7eveleri aras\u0131nda veri ak\u0131\u015f\u0131ndan yararlanan b\u00fct\u00fcnle\u015fik i\u015flemsel materyal m\u00fchendisli\u011fi (ICME), dijital ikizleri m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan dijital imalat, ve 3D bask\u0131 ile \u00fcretilen par\u00e7alar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n belgelenmesine y\u00f6nelik giderek artan gereksinimi kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in analitik istatistikten yararlan\u0131lmas\u0131 say\u0131labilir.<\/p>\n<p>ICME ile havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren \u00fcreticiler, m\u00fc\u015fterileri ve payda\u015flar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere kurumlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayan \u00e7er\u00e7evelerin esnekli\u011finin ve h\u0131zl\u0131 tepki verebilmesinin faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eveler aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurmaya y\u00f6nelik veri ak\u0131\u015f\u0131na odaklanmak teoride kurumlar\u0131n her kademesinde uygulamaya konulabilen yap\u0131lar ekseninde \u00fczerinden eyleme ge\u00e7ilebilen bilgi ve performans \u00f6l\u00e7\u00fctleri sunmaktad\u0131r. Artan karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeylerinde bu eski yap\u0131l\u0131 \u015firketler k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve \u201csaf teknolojiye dayal\u0131\u201d yeni \u015firketlerin kritik rol\u00fcn\u00fc bu yap\u0131lar\u0131n etkisi hissedilmeden be\u015f ila 15 y\u0131l \u00f6nce fark edebilmektedir. Bu durum \u00f6zellikle malzeme tedarik\u00e7ileri i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Zira bu \u015firketlerde kayda de\u011fer ar-ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman ileride sa\u011flayacaklar\u0131 de\u011fer g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak devlet\u00e7e te\u015fvik edilmektedir.<\/p>\n<p>Kompozitler, bile\u015fenlerin, katk\u0131 maddelerinin ve bunlar\u0131n morfolojisinin gerek unsurlar\u0131n\u0131n se\u00e7imi gerekse \u00fcretim s\u00fcrecinde say\u0131s\u0131z performans fark\u0131na neden olabildi\u011fi dijital ikiz yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ya da modelleme ve analitik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n itici g\u00fcc\u00fc olman\u0131n yan\u0131nda bunlara de\u011fer de katabilen ideal materyal sistemleridir. Bu de\u011fer bilhassa hesaplamalar\u0131n m\u00fc\u015fterinin talebindeki gerekler ile FAA sertifikasyonu aras\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcreyi ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131saltabildi\u011fi hallerde kendisini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Yeni geli\u015ftirilen teknolojilerin Amerika Birle\u015fik Devletlerinin modernizasyon \u00f6ncelikleriyle kesi\u015fimi kendisini hipersonik u\u00e7u\u015f, uzayda ekonomik \u00e7al\u0131\u015fmalar ve siber g\u00fcvenlik alanlar\u0131nda kendisini hissettirmektedir. \u00d6zellikle sonuncu alan havac\u0131l\u0131k ve uzay tedarik zincirinin t\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli g\u00fc\u00e7l\u00fckleri beraberinde getirmektedir; zira bilgiyi koruma ihtiyac\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. 30 Kas\u0131m 2020\u2019den itibaren ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 (DoD), DoD tedarik zincirinin t\u00fcm par\u00e7alar\u0131n\u0131n mevcut siber g\u00fcvenlik uyum durumlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek rapor etmesini zorunlu tutan bir \u00f6z de\u011ferlendirme metodolojisini zorunlu tutan bir d\u00fczenlemeyi uygulamaya koymu\u015ftur. \u0130novasyon boyutunda ise devlet kurumlar\u0131 startup teknoloji geli\u015ftiriciler ile 1. kademe havac\u0131l\u0131k ve uzay \u015firketleri aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fini te\u015fvik etmeye devam ediyor. Bunlara bir \u00f6rnek olarak, sanayi, akademi ve silahl\u0131 kuvvetler ekseninde ba\u011flant\u0131lar kurmay\u0131 ama\u00e7layan Hava Kuvvetlerinin AFWERX program\u0131 g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p>Bu yeni teknolojiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yan \u015feyse malzemeler alan\u0131ndaki geli\u015fmelerdir. Uzayda ses h\u0131z\u0131n\u0131n 5 ila 20 kat\u0131 aras\u0131ndaki h\u0131zlarda, \u00e7ok zorlu ko\u015fullarda dayanabilecek materyallere duyulan ihtiya\u00e7 katk\u0131 maddeleri kullan\u0131larak \u00fcretilen seramik matrisli kompozitler konusundaki ara\u015ft\u0131rma ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n da artmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Havac\u0131l\u0131k ve uzay alan\u0131nda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde konumlanabilmek i\u00e7in kompozit sekt\u00f6r\u00fc ICME i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kullanarak modele dayal\u0131 seramik matrisli kompozitler tasar\u0131m\u0131nda polimer ve metal matrisli kompozitlerden al\u0131nan derslerden yararlanabilir. Ayr\u0131ca bu alanlardaki uzmanl\u0131\u011f\u0131, belirli bir deney kapsam\u0131nda al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f materyallerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma sa\u011flamak \u00fczere ikiye iki dikey tasar\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek de yeni kompozit malzemelerin kullan\u0131m\u0131 ve \u00fcretim yakla\u015f\u0131mlar\u0131na duyulan g\u00fcveni art\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcne kadar temel \u00f6l\u00e7\u00fctler aras\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na k\u0131yasla y\u00fcksek dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, korozyona ve kimyasal etkenlere dayan\u0131kl\u0131l\u0131k gibi \u00f6l\u00e7\u00fctler yer alsa da, gezegenden \u00e7\u0131k\u0131p uzayda ekonomi olu\u015fturmaya y\u00f6nelik yeni yap\u0131 son derece s\u0131cak ve so\u011fuk ortamlarda da hayatta kalabilmeyi gerektirmektedir. Amerikan Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Enstit\u00fcs\u00fc (AIAA), Standart Y\u00f6nlendirme Komitesi (SSC) taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalar gibi standart geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131na g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayal\u0131 olarak katk\u0131da bulunmak da havac\u0131l\u0131k ve uzay alan\u0131ndaki payda\u015flar aras\u0131nda test ve di\u011fer faaliyetlerin normalizasyonuna katk\u0131da bulunacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak, havac\u0131l\u0131k ve uzay\u0131n gelece\u011fi, her zaman oldu\u011fundan daha fazla \u00f6l\u00e7\u00fcde inovasyon yetene\u011fine dayanmaktad\u0131r. Bu da devlet, birincil \u00fcreticiler, tedarik zincirleri ve yeni kurulan payda\u015flar aras\u0131nda b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir yakla\u015f\u0131mla geli\u015ftirmeyi zorunlu k\u0131lacakt\u0131r. T\u00fcm payda\u015flar kurallara uyumla i\u015f modelinin k\u00f6kl\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flayarak sekt\u00f6rde tekrar y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7i\u015f aras\u0131nda bir denge yakalamakta \u00f6nemli bir rol oynayacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Not: Bu yaz\u0131 Composites Manufacturing Dergisinin Winter 2021 say\u0131s\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evrilmi\u015f ve Nanoventures Teknoloji Direkt\u00f6r\u00fc Dr. Dr. Terrisa Duenas taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6r\u00fc geride kalan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde art arda gelen bir dizi geli\u015fmeden ciddi bi\u00e7imde etkilenmi\u015ftir. Bunlar\u0131n ilki Boeing 737 Max\u2019\u0131n u\u00e7u\u015f g\u00fcvenli\u011fi gerek\u00e7esiyle u\u00e7u\u015funun yasaklanmas\u0131, ikincisi de COVID-19 pandemisidir.\u2026<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1580,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-21376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dernekten-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21378,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21376\/revisions\/21378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kompozit.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}