e-bülten

e-bülten üyeliği

 

Loading

2017 Kompozit Sanayicileri Derneği | Tüm hakları saklıdır

DUNYA KARBON ELYAF PAZARI HAKKINDA

Haziran 14, 2019
Gorsel-Template-35-1200x675.jpg
Her ne kadar kompozit malzemeler çelik ve alüminyum gibi daha alısılmıs malzemelerle pazar payı için çekismekte ise de, kompozit malzemelerin dünya genelinde giderek daha artan bir biçimde kullanıldıkları görülmektedir. 2024’e kadarki dönemde global kompozit pazarının büyüklüğünün yıllık yüzde 7,8 büyüme sergileyerek 130,8 milyar dolar düzeyine ulasması beklenmektedir.
Karbon fiber pazarı yılda yüzde 10 ila 15 oranında büyümeye devam ediyor. 2018’de dünya genelinde karbon fiber talebi yaklasık 85.000 metrik ton düzeyine ulasmıs durumda. Geçen yılki büyüme havacılık ve uzay programlarında, rüzgar türbini kanatlarında ve çesitli endüstri uygulamalarındaki tedrici hacim artısına dayanmakta.
Öngörülebilir gelecekte de bu büyüme oranının devam etmesi bekleniyor. Havacılık ve uzay ve rüzgar türbini kanadı uygulamaları pazarda yaklasık yüzde 20’ser pay sahibiyken otomotiv ve spor malzemeleri ise yine pazarın yaklasık yüzde 15’erlik kısmına tekabül ediyor. Geri kalan yüzde 25 ila 30’luk kesimse enjeksiyonlu kalıplamayla üretilen plastikler için bilesikler, basınç kapları, insaat ve altyapı destekleme ürünleri, takım sistemleri, denizcilik, ve petrol ve doğal gaz gibi çesitli uygulamaları kapsamakta. Gün geçtikçe yeni uygulama ve programların devreye girmesiyle tüm segmentlerde büyüme görülüyor.
Karbon fiber üretim kapasitesi ise giderek bu talepleri karsılamakta zorlanmaya baslamıs durumda. Genel toplama bakıldığında sektörün (kağıt üzerindeki) kapasitesi 140.000 metrik ton olsa da, üretilen ürünlerin çesitliliği ve süreçteki çesitli geçissizlikler sektörün fiiliyatta net kapasitesinin yalnızca 100.000 metrik ton düzeyinde kalması sonucunu doğuruyor. Dolayısıyla halen gerek uzun süredir faaliyet gösteren üreticilerin kapasite artısı, gerekse sektöre yeni giren isimlerin kurduğu yeni tesisler gündemde önemli bir yer isgal ediyor. Tüm bölgelerde kapasite artısı yapıldığı görülüyor. Bunlar arasında ABD (örneğin Alabama ve Güney Carolina’daki yatırımlar), Avrupa (örneğin Fransa) ve Asya’daki yatırımlar ilk akla gelenler.
Karbon fiber talebinde dünya piyasasının yüzde 20 ila 25’ini olusturan Çin’de de yeni bir isim bu sektöre giris yapmıs olsa da, ülkede halen kapasite ve üretim bağlamında önemli bir açığın olduğunu söylemek yanlıs olmaz. Zira Çinli üreticiler dünyanın kağıt üstündeki kapasitesinin yüzde 12 ila 15’ine sahip olsalar da fiili üretimde yüzde 5’in altında kalıyorlar. Çin’deki firmaların daha fazlasını yapmak için çok fazla nedeni var. Karbon fiber talebinin 2019-2020 döneminde 100.000 metrik tonu asması beklentisi ısığında ek kapasitenin de devreye girmesi öngörülüyor.
Karbon fiber takviyeli plastiğin (CFRP) belirli bir alanda kabul görmesi gerek teknik gerekse ekonomik avantajlarının gösterilmesiyle mümkün olabilir. Bir çok uygulamada karbon fiberin baslıca teknik avantajları malzemenin ağırlığına kıyasla sağlamlığının yüksek olması ve dolayısıyla daha hafif yapıları mümkün kılmasından kaynaklanıyor. Örneğin çelikten mamul beyaz renkli bir otomobil gövdesi (birbirine kaynakla tutturulmus baskı saç bilesenlerden olusan bir araç) 400 kilogram ağırlıkta olabilir. Öte yandan bu araç CFRP’den üretildiğinde ağırlığı 100 kilogramı pek asmayacaktır ve bu da benzinli ve dizel motorlu araçlarda yakıt tüketimini ve karbondioksit salınımını azaltarak performansa katkıda bulunacak ya da elektrikli araçların menzilini ciddi ölçüde artıracaktır.
Pazarda son kullanıma dönük tüm segmentlerde ciddi bir büyüme potansiyeli görülmektedir. Havacılık, rüzgar türbini kanatları, spor malzemeleri ve kalıp bilesikleri artık kendini kabul ettirmis kullanım alanları olup karbon fiber kullanmak üzere tasarlanan programların sayısındaki artısa paralel olarak büyüme sergileyeceklerdir. (Sıkıstırılmıs doğal gaz, likit petrol gazı, hidrojen vs. için üretilen) basınçlı kapların yanında insaat ve altyapı alanındaki uygulamalar da yeni yeni kendini hissettiren son kullanım unsurları olarak öne çıkmakta ve faydalarının anlasılması ve bu alandaki uygulama yöntemlerinin gelistirilmesi ile ciddi bir büyüme potansiyeli sergileyecekleri görülmektedir. Otomotiv alanındaki uygulamalar da en ciddi potansiyeli olan pazar segmenti olarak öne çıkmakta ve su anki ilk uygulamaların ötesine geçmek üzere çok sayıda araç platformu ve uygulama gelistirme sürecinin devam ettiği bilinmektedir. Gelistirme ve uygulamaya alma sürecinin su anki ivmesiyle devam ettiği bir gelecekte bu pazarın yapısının bugünkünden çok daha farklı olması beklenebilir. (Bkz. Şekil 1.)
Şekil 1: Pazarın Geleceğine dair Potansiyel bir Senaryo
Kitlelerin kullanımına yönelik otomobillerde CFRP’nin yaygın bir biçimde kullanıma alınmasının önündeki ekonomik engeller henüz tam olarak asılamamıssa da, bu alandaki potansiyel devasa boyuttadır. Seri üretime konu uygulamaların gelistirilmesi ve otomasyonun giderek artan oranda kullanılması sayesinde gerek karbon fiber maliyetinin gerekse CFRP parçaların üretim maliyetinin düsmesi beklenirken, otomotiv uygulamalarında karbon fiberin önündeki fırsatlar hayal bile edilemeyecek boyuttadır. Üretim hacmindeki artısın maliyetleri asağı çekmesi ve kullanımı artırması doğaldır.
Sonuç itibarıyla, karbon fiber ve karbon fiber kompozit pazarı istikrarlı ve güçlü bir büyüme sergilemektedir.
Talep artık mevcut kapasite rakamlarını yakalamıs durumdadır. Kapasite artısına yönelik projeler de planlara dâhil edilmistir. Otomobiller, insaat ve altyapı gibi kitlesel pazarlara yönelik yeni uygulamalarda doğru malzemelerin doğru biçimde kullanılması talepte daha da büyük bir artısı beraberinde getirecektir. Karbon fiber için geleceğin parlak olduğunu söyleyebiliriz.
Not: Bu yazı Composites Manufacturing Dergisinin Ocak-Şubat 2019 tarihli sayısından Türkçe’ye çevrilmistir.